Open

HOTLINE:0932.329.482/0983.533.005

Để bảo đảm quyền bào chữa của pháp nhân cần sửa lại Hiến pháp (Phần 1)

25/11/2017

(Từ viết tắt: QBC: quyền bào chữa; PNBBT: pháp nhân bị buộc tội; BLHS: Bộ luật hình sự; BLTTHS: Bộ luật tố tụng hình sự; TTHS: tố tụng hình sự)

Đặt vấn đề: Pháp nhân thương mại là một chủ thể lần đầu được Bộ luật hình sự quy định có thể là tội phạm và cũng được Bộ luật tố tụng hình sự dự liệu các thủ tục pháp lý để truy cứu trách nhiệm hình sự. Chỉ khoảng hơn 1 tháng nữa Bộ luật hình sự và tố tụng hình sự sẽ có hiệu lực thi hành nhưng có rất nhiều vấn đề đặt ra đối với chủ thể mới này. Trong khía cạnh bài viết, chúng ta bàn quy định Quyền bào chữa của pháp nhân bị buộc tội ở 2 phương diện: Quyền đó được xác định như thế nào và các cơ chế để đảm bảo thực hiện quyền này.

1. Hiến pháp chưa lường hết chủ thể của tội phạm được thay đổi trong Bộ luật hình sự.Hiến pháp năm 2013 quy định: “Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa”. Cho thấy chủ thể được hưởng QBC là “người” mà không đề cập đến “tổ chức” hay “pháp nhân”. Nếu coi “người” cũng dùng để chỉ “pháp nhân” thì điều luật trên cũng không bao hàm nội dung pháp nhân bị bắt, tạm giữ, tạm giam vì pháp nhân không thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế này. Hiến pháp cũng chưa quy định trực tiếp về quyền bào chữa của pháp nhân. Từ việc suy diễn khái niệm có thể dẫn đến những yếu tố gây tranh cãi ảnh hưởng đến quyền bào chữa của pháp nhân.

2. Nguyên tắc bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội trong Bộ luật tố tụng hình sự mới nhất không nhắc đến pháp nhân như là một chủ thể của tội phạm mà buộc người áp dụng luật phải suy diễn luật.Điều 16 BLTTHS đã xác định nguyên tắc bảo đảm QBC của người bị buộc tội, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người bị hại, đương sự mà theo  điểm đ, khoản 1 Điều 4 BLTTHS thì người bị buộc tội là người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo chứ  không nhắc đến QBC của chủ thể là pháp nhân. Mặt khác vì pháp nhân không bị áp dụng các biện pháp bắt, tạm giữ nên môt lần nữa BLTTHS chỉ nhắc đến pháp nhân được thực hiện QBC khi là bị can, bị cáo.

3. Việc cụ thể hóa các quy định về đảm bảo quyền bào chữa của pháp nhân trong tố tụng hình sự chưa thực sự chặt chẽ. Các quy định mờ nhạt về bảo đảm quyền bào chữa của pháp nhân trong quy phạm có tính định hướng, nguyên tắc cũng dẫn đến những hạn chế trong việc cụ thể hóa nội dung này ở các điều luật. Trong Chương XXIX của BTTHS chỉ có duy nhất một khoản nhắc đến quyền bào chữa của người đại diện cho pháp nhân tại điểm h, khoản 1, Điều 435. Ngoài ra Điều 431 cũng có xác định phạm vi tố tụng đối với truy cứu trách nhiêm hình sự  pháp nhân với mục đích là kết nối các quy định phù hợp với quyền và nghĩa vụ của cá nhân. Tuy nhiên, việc kết nối quyền, nghĩa vụ của pháp nhân sang quyền, nghĩa vụ của cá nhân có thể dẫn đến cách hiểu, áp dụng không thống nhất. Mặt khác, LTTHS cũng chưa quy định rõ việc đảm bảo QBC cho pháp nhân đặc biêt là giai đoạn trước khi bị khởi tố.

Hoạt động buộc tội và bào chữa phải song song với nhau trong quá trình tiến hành tố tụng. Nhưng trong suốt giai đoạn cơ quan chức năng thu thập thông tin, thực hiện các hoạt động điều tra ban đầu, cho đến khi có đầy đủ căn cứ để khởi tố vụ án, khởi tố bị can, BLTTHS không điều chỉnh, hoặc điều chỉnh mờ nhạt QBC của pháp nhân, dẫn đến với hoạt động gỡ tội của PNBBT bị coi nhẹ. Ngoài ra việc quy định diện chủ thể được hưởng QBC là cá nhân thì khá rộng nhưng đối với pháp nhân thì hẹp hơn phản ánh sự tiếp cận thận trọng của Nhà làm luật trong việc bảo đảm QBC cho chủ thể mới xuất hiện trong luật.

(Còn tiếp...)

Tác giả: Đỗ Tiến Dũng

 Biên tập: Nguyễn Thị Thảo Phương


Để bảo đảm quyền bào chữa của pháp nhân cần sửa lại Hiến pháp (Phần 2)

Tin cùng loại

Tin mới nhất

  • Thành lập Công ty tài chính, các tổ chức tín dụng phi ngân hàng

    thanh-lap-cong-ty-tai-chinh-cac-to-chuc-tin-dung-phi-ngan-hang

    Theo quy định tại Điều 4, Thông tư 30/2015/TT-NHNN, hình thức của tổ chức tín dụng phi ngân hàng được thành lập trên các quy tắc sau: 1. Công ty cổ phần do các cổ đông là tổ chức và cá nhân cùng...

  • BẢO VỆ QUYỀN ĐỐI VỚI HÌNH ẢNH CỦA MỖI CÁ NHÂN

    bao-ve-quyen-doi-voi-hinh-anh-cua-moi-ca-nhan

    Quyền con người (Nhân quyền) là những quyền tự nhiên, vốn có của mỗi cá nhân được pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế ghi nhận và bảo vệ. Trong đó, quyền về hình ảnh cá nhân là một...

  • Trường hợp xin Giấy phép kinh doanh

    truòng-họp-xin-giáy-phép-kinh-doanh

    1. Đối tượng bắt buộc thực hiện thủ tục xin cấp Giấy phép kinh Doanh đối với nhà đầu tư nước ngoài Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 09/2018/NĐ-CP, Giấy phép kinh doanh được cấp cho tổ chức...

  • CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ ĐÒI NỢ THUÊ THEO QUY ĐỊNH CỦA LUẬT ĐẦU TƯ 2020.

    cham-dut-hop-dong-dich-vu-doi-no-thue-theo-quy-dinh-cua-luat-dau-tu-2020

    Luật đầu tư năm 2020 đã có nhiều thay đổi trong việc quy định về điều kiện kinh doanh. Bên cạnh nhiều ngành nghề có điều kiện tại luật đầu tư 2014 được bãi bỏ, luật đầu tư 2020 cũng đã bổ sung thêm...

  • ĐĂNG KÝ BẢO HỘ NHÃN HIỆU

    dang-ky-bao-ho-nhan-hieu

    Trong cuộc sống, nhờ các kiến thức khoa học kỹ thuật, con người đã sáng tạo ra nhiều vật dụng, phương án và giải pháp giúp cho cuộc sống trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn. Để tạo ra các sản phẩm...

  • TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI

    truy-cuu-trach-nhiem-hinh-su-doi-voi-phap-nhan-thuong-mai

    Trong hoạt động kinh tế - xã hội, pháp nhân thương mại là một bộ phận quan trọng không thể thiếu và chiếm một tỉ trọng cao trong việc đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Được thành lập...

  • TỘI PHẠM VÀ PHÂN LOẠI TỘI PHẠM

    toi-pham-va-phan-loai-toi-pham

    Bộ luật hình sự là văn bản pháp lý được xây dựng với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh của đất nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ quyền bình...

  • KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH, HÀNH VI TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

    khieu-nai-quyet-dinh-hanh-vi-trong-to-tung-dan-su

    Tố tụng dân sự là hoạt động tư pháp của cơ quan tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng được quy định và điều chỉnh bằng các quy phạm pháp luật có liên quan được Nhà nước ban hành và có hiệu...

  • XỬ LÝ CÁC KHOẢN CHI PHÍ ĐẦU TƯ BAN ĐẦU

    xu-ly-cac-khoan-chi-phi-dau-tu-ban-dau

    Khi thực hiện đầu tư tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài cần phải tìm được địa điểm thực hiện dự án đầu tư hoặc cần phải thanh toán các khoản tiền phục vụ việc chuẩn bị thực hiện dự án. Như vậy,...

  • NGƯỜI BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA ĐƯƠNG SỰ

    nguoi-bao-ve-quyen-va-loi-ich-hop-phap-cua-duong-su

    Trong vụ việc dân sự, đương sự có quyền ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng hoặc thực hiện thủ tục đăng kí người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự tại Tòa án tham gia bảo vệ quyền...

  • THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN TRONG VỤ ÁN HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

    tham-quyen-cua-toa-an-trong-vu-an-hon-nhan-va-gia-dinh

    Trong quá trình giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình, có rất nhiều trường hợp đương sự không biết phải gửi đơn và hồ sơ khởi kiện; Hồ sơ yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn tới cơ quan nào để...

  • QUY ĐỊNH VỀ BẮT TẠM GIAM BỊ CÁO TẠI PHIÊN TÒA

    quy-dinh-ve-bat-tam-giam-bi-cao-tai-phien-toa

    Tố tụng hình sự là những trình tự, thủ tục của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét, đánh giá một hành vi cụ thể có phải là tội phạm được quy định trong bộ luật hình sự hay không, người thực hiện...

  • ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG DO SỰ KIỆN BẤT KHẢ KHÁNG

    dieu-chinh-hop-dong-do-su-kien-bat-kha-khang

    Hợp đồng là sự thỏa thuận ý chí giữa hai hoặc nhiều chủ thể một cách thiện chí, trung thực nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của một hoặc nhiều bên thông qua việc thực hiện hoặc...

  • HỒ SƠ KHỞI KIỆN TRONG VỤ ÁN LY HÔN

    ho-so-khoi-kien-trong-vu-an-ly-hon

    Hôn nhân là một hiện tượng tích cực của xã hội, thể hiện thông qua sự ràng buộc về mặt tình cảm, kinh tế, huyết thống, được xã hội và pháp luật thừa nhận, bảo vệ. Quan hệ hôn nhân là quan hệ hợp...

  • MỘT SỐ VẤN ĐỀ THỰC TIỄN VỀ TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG XÂY DỰNG

    mot-so-van-de-thuc-tien-ve-tranh-chap-hop-dong-xay-dung

    Có rất nhiều tranh chấp có thể phát sinh từ các nguyên nhân khác nhau trong quá trình thực hiện Hợp đồng xây dựng. Thực tiễn cho thấy chủ yếu tranh chấp giữa chủ đầu tư với nhà thầu hoặc giữa nhà...

CÔNG TY LUẬT TNHH KHOA TÍN

Số 28 - TT2, Khu đô thị HDMon, Đường Hàm Nghi, Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội